رادیو SBC استرالیا- روز گذشته دولت فدرال اعلام کرد که توافقی سه جانبه بین استرتلیا، آمریکا و بریتانیا برای خرید چند زیر دریایی هسته ایی دیگر بسته شده است اما جزئیاتی از توافقنانه منتشر نکرد. چند ساعت بعد برخی از منتقدان دولت اعلام کردند که به اسنادی دست پیدا کرده اند که نشان می دهد دولت استرالیا برای خرید زیر دریایی های هسته ایی ملزم به دریافت زباله های رادیواکتیو دو کشور آمریکا و انکلستان شده است. این موضوع باعث واکنش وزیر دفاع استرالیا شد و اعلام کرد که هیچ شرایطی در این توافقنامه وجود ندارد که استرالیا زباله های رادیواکتیو کشورهای خارجی را بپذیرد.
منتقدان قرارداد AUKUS ادعا کردند که نقطه عطف قرارداد روز پنجشنبه می تواند استرالیا را مجبور کند که زباله های ایالات متحده و بریتانیا را تحویل بگیرد. تنها موارد منتشر شده در این توافقنامه این است که اطلاعات هستهای محرمانه با استرالیا به اشتراک گذاشته میشود و برنامههایی برای دستیابی به زیردریاییهای هستهای دست دوم در آن لحاظ شده است.
وزیر دفاع می گوید که استرالیا و ایالات متحده روز پنجشنبه به پیشرفت قابل توجهی در جهت دستیابی به زیردریایی های هسته ای تحت توافقنامه AUKUS که شامل “تعهدات سیاسی محرمانه” به کشورهای شریک استرالیا، ایالات متحده و بریتانیا بود، دست یافته است اما منتقدان طرح زیردریایی هستهای مدعی شدند که این توافق در نهایت استرالیا را ملزم میکند که زبالههای رادیواکتیو سطح بالا را از ایالات متحده و بریتانیا دریافت کند.
وزیر دفاع ریچارد مارلز صبح روز جمعه تاکید کرد که این توافق به صورتی که منتقدان دولت آن را مطرح کرده اند نیست. آقای مارلز گفت: ضایعات هستهای به جز زبالههایی که توسط استرالیا تولید میشوند، وارد استرالیا نخواهند شد.
این توافقی است که ما با بریتانیا و ایالات متحده در ماه مارچ سال گذشته به دست آوردیم و بنابراین تمام اتفاقات روز گذشته پشتوانه قانونی آن را فراهم می کند و چیزی بیشتر از آن نیست.
آقای مارلز می گوید: هیچ شرایطی وجود نخواهد داشت که استرالیا زباله های هر کشور دیگری را دریافت کند. در عوض، توافق روز پنجشنبه امکان انتقال فناوری نیروی دریایی هستهای به استرالیا را فراهم میکند از جمله دادههای محدودی که هرگز در خارج از ایالات متحده و بریتانیا به اشتراک گذاشته نشده است.
این توافق همچنین برنامههایی را برای انتقال زیردریاییهای دست دوم کلاس ویرجینیا به استرالیا پیش میبرد در حالی که زیردریاییهای خریداری شده در توافق سال گذشته با بریتانیا در حال ساخت هستند تا به استرالیا تحویل داده شوند. این توافق محرمانه و جنجال های پیرامون آن باعث واکنش آنتونی آلبانیزی نخستوزیر استرالیا نیز شده است. وی میگوید هیچ چیز غیرعادی در تعهدات سیاسی اضافی فاش نشده در قرارداد AUKUS وجود ندارد.
با این حال دولت تحت فشار قرار گرفته است تا جزئیات بیشتری از قرارداد رسمیشده در روز پنجشنبه را منتشر کند و باعث شده است پیتر داتون رهبر اپوزیسیون، دولت را برای توضیح تعهدات سیاسی به ایالات متحده به چالش بکشد.
آقای داتون می گوید: مطمئناً این یک بیانیه غیرعادی است و من فکر می کنم که نخست وزیر باید توضیحی در مورد آنچه استرالیا امضا کرده است ارائه دهد.
آقای آلبانیزی در حواب پیتر داتون گفت: ما توافق کردهایم که زیردریاییهای هستهای و انتقال فناوری مرتبط با آن را داشته باشیم، این همان چیزی است که با آن موافقت کردهایم،. تعهدات سیاسی اضافی وجود ندارد و من متوجه نمی شوم که منظور شما چیست. هیچ انتقال پسماند هسته ای نه از ایالات متحده و نه از بریتانیا به استرالیا انجام نخواهد شد.
از طرف دیگر خزب سبزها می گویند که قانونی که قبلاً در پارلمان ارائه شده است به بریتانیا و ایالات متحده اجازه می دهد تا زباله های هسته ای سطح بالا را از زیردریایی های هسته ای خود در استرالیا تخلیه کنند، موضوعی که تحقیقاتی در مورد قوانین پیشنهادی برای جلوگیری از آن ارایه شده است.
در صورت عدم انتشار جزئیات قرارداد، منتقدان می توانند بر اساس قانون آزاد اطلاعات درخواستی برای انتشار جزئیات قرارداد ارایه دهند. هرچند که این موضوع به دلیل قرار داشتن در دسته اطلاعات امنیت ملی استرالیا جزو موارد درخواستی آزادی اطلاعات نیست اما اگر باعث ایجاد حساسیت در جامعه شود، دادگاه می تولند حکم دهد تا دولت محبور به افشای بندهای قرارداد شود.