ایران در میان معدود کشورهای دریافت‌کننده مستقیم عوارض خروج از شهروندان

رادیو SBC استرالیا- در حالی که بسیاری از کشورهای جهان عوارض خروج از کشور را در قالب مالیات‌های فرودگاهی و به‌صورت غیرمستقیم از طریق بلیت هواپیما دریافت می‌کنند، ایران یکی از معدود کشورهایی است که این مبلغ را به‌صورت جداگانه و مستقیم از شهروندان خود مطالبه می‌کند.
مطابق مقررات جاری در ایران شهروندان ایرانی موظفند پیش از هر سفر خارجی، مبلغی را به‌عنوان عوارض خروج از کشور پرداخت کنند. این مبلغ در سفرهای غیرزیارتی در حال حاضر حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان است و به‌صورت پلکانی (برای دفعات اول، دوم و سوم خروج در سال) محاسبه می‌شود. این شیوه دریافت، در مقایسه با سایر کشورها، متفاوت و بعضاً مورد انتقاد است.

اما احتمالا برایتان این سوال پیش آمده است که آیا کشورهای پیشرفته دنیا مانند استرالیا نیز از شهروندان خود برای خروج از کشور عوارض خروج دریافت می کنند؟
در ادامه مقابسه ایی انجام داده ایم بین کشورهای استرالیا، آمریکای شمالی، اتحادیه اروپا و کشورهای حوزه خلیج فارس در مورد عوارض خروج مسافر.

در استرالیا چیزی به نام Passenger Movement Charge (PMC) وجود‌ دارد که برخلاف برخی از خبرها، این هزینه ۲۶۰ دلار استرالیا نیست بلکه ۶۰ دلار استرالیا برای هر نفر است (تا سال ۲۰۲۵) که این مبلغ از همه مسافران خروجی (شهروند یا غیرشهروند) دریافت می‌شود.
اما این هزینه مستقیماً از مسافر دریافت نمی‌شود بلکه در قیمت بلیت هواپیما لحاظ شده است و شرکت هواپیمایی آن را به دولت می‌پردازد.
در بسیاری از کشورهای دنیا، از جمله کشورهای پیشرفته مانند استرالیا، آمریکا، کانادا یا سوئیس، عوارض خروج از کشور به شکل مستقیم و جداگانه برای شهروندانشان رایج نیست اما در ادامه توضیح می‌دهیم که چگونه این موضوع در کشورهای مختلف مدیریت می‌شود:

آمریکا
ایالات متحده عوارض خروج مستقیم ندارد اما برخی مالیات‌ها و هزینه‌ها (مثل international departure tax) در بلیت هواپیما گنجانده شده است.
این هزینه‌ها بیشتر به شرکت‌های هواپیمایی مربوط است تا به مسافران و اغلب مسافران حتی متوجه وجود آن‌ها نمی‌شوند.

اتحادیه اروپا
کشورهای اروپایی هم معمولاً عوارض خروج جداگانه‌ای برای شهروندانشان ندارند. برخی کشورها مثل بریتانیا Air Passenger Duty (APD) دریافت می‌کنند که در بلیت لحاظ می‌شود.
سوئیس هم مالیاتی مشابه دارد که در بلیت‌ها ادغام شده و شامل همه مسافران است.

ترکیه
در ترکیه نیز مبلغی به‌عنوان عوارض خروج دریافت می‌شود اما تنها از شهروندان ترک اخذ شده و مبلغ آن حدود ۵۰ لیره ترکیه (کمتر از ۲ دلار) است. پرداخت آن نیز معمولاً در فرودگاه یا از طریق سامانه‌های مالیاتی انجام می‌شود.

کشورهای حوزه خلیج فارس
کشورهای حوزه خلیج فارس نظیر امارات متحده عربی و قطر عوارض خروج از کشور را از تمامی مسافران فارغ از تابعیت دریافت می‌کنند اما این مبلغ در قیمت بلیت هواپیما گنجانده شده و نیاز به پرداخت جداگانه توسط مسافر ندارد. در امارات این مبلغ حدود ۳۵ درهم و در قطر حدود ۱۰۰ ریال قطری است.
در عربستان سعودی، عوارض خروج مستقیمی برای شهروندان یا مسافران خارجی در نظر گرفته نشده و تنها در موارد خاص نظیر ویزای حج یا خدمات فرودگاهی، هزینه‌هایی مطالبه می‌شود.

جنوب شرق آسیا
کشورهایی نظیر مالزی و اندونزی نیز سیاست مشابهی دارند و عوارض خروج به‌صورت مخفی در بلیت گنجانده می‌شود و بسته به مقصد پروازی بین ۸ تا ۴۰ رینگیت در مالزی و حدود ۱۲ دلار در اندونزی متغیر است.

این مقایسه نشان می‌دهد که بسیاری از کشورها به‌منظور تسهیل سفرهای خارجی شهروندان خود و جذب گردشگر از دریافت مستقیم عوارض خروج خودداری می‌کنند یا آن را به شکل غیرمستقیم و شفاف در بلیت لحاظ می‌نمایند. این در حالی است که در ایران، پرداخت عوارض خروج همچنان به عنوان یک فرآیند جداگانه باقی مانده و با انتقادات بسیاری از سوی شهروندان و فعالان گردشگری روبه‌روست.
کشورهای پیشرفته معمولاً عوارض خروج از کشور را به‌صورت مستقیم و شفاف از شهروندان خود دریافت نمی‌کنند.این هزینه‌ها معمولاً در قیمت بلیت هواپیما گنجانده شده و بین شرکت هواپیمایی و دولت تسویه می‌شود. ایران از معدود کشورهایی است که مستقیماً و پلکانی عوارض خروج دریافت می‌کند.

خبر: رادیو اس بی سی استرالیا
Copyright © Radio SBC Australia. All Rights Reserved
Seven Broadcasting Corporation