رادیو SBC استرالیا- آتشسوزی گسترده و بیسابقه در یکی از مهمترین پالایشگاههای نفت استرالیا در شهر جیلانگ، در نزدیکی ملبورن، نگرانیهایی جدی درباره تأمین سوخت در کشور ایجاد کرده است؛ این حادثه در یکی از تنها دو پالایشگاه فعال استرالیا رخ داده که نقش حیاتی در تولید سوخت داخلی دارند. این پالایشگاه که متعلق به شرکت VIVA Energy است، حدود ۵۰ درصد سوخت ایالت ویکتوریا و نزدیک به ۱۰ درصد کل سوخت استرالیا را تأمین میکند. وقوع این آتشسوزی در شرایطی است که بازار جهانی انرژی بهدلیل تنشهای اخیر و بحرانهای بینالمللی تحت فشار قرار دارد.
به گفته مقامهای رسمی، آتشسوزی حدود ساعت ۱۱ شب و در پی نقص فنی و نشت مواد قابل اشتعال در بخشی از واحد تولید بنزین آغاز شده و با چندین انفجار کوچک همراه بوده است. شعلهها منطقهای حدود ۳۰ در ۳۰ متر را دربر گرفته و شدت آتش به حدی بوده که دهها آتشنشان برای مهار آن به محل اعزام شدند. وزیر انرژی استرالیا اعلام کرده هنوز مشخص نیست این حادثه چه تأثیری بر تأمین سوخت خواهد داشت، اما تأکید کرده که بدون تردید بیتأثیر نخواهد بود. در عین حال، مدیران پالایشگاه گفتهاند برخی واحدهای تولیدی همچنان فعال هستند، اما بازگشت کامل به ظرفیت عادی منوط به ایمنسازی کامل محل است.
با وجود شدت حادثه، تمامی کارکنان حاضر در پالایشگاه سالم تخلیه شدهاند و هیچ گزارشی از تلفات انسانی منتشر نشده است. مقامهای آتشنشانی نیز اعلام کردهاند که آتش در حال مهار است و در حال حاضر تهدیدی برای ساکنان منطقه ندارد، هرچند دود ناشی از آن ممکن است در برخی نقاط اطراف گسترش یابد. این حادثه از سوی مقامات محلی «بیسابقه» توصیف شده و کارشناسان هشدار میدهند که با توجه به محدود بودن ظرفیت پالایش داخلی در استرالیا، هرگونه اختلال در چنین تأسیساتی میتواند بر بازار سوخت کشور تأثیر قابل توجهی بگذارد.
video: ABC news Australia
اما پرسش مهمی که این حادثه دوباره مطرح کرده این است که چرا کشوری مانند استرالیا با وجود منابع عظیم انرژی، تنها دو پالایشگاه فعال دارد. بررسیها نشان میدهد دلیل این موضوع بیش از آنکه به کمبود منابع مربوط باشد، به مسائل اقتصادی و ساختاری بازمیگردد. در دو دهه گذشته، پالایش سوخت در داخل استرالیا بهتدریج صرفه اقتصادی خود را از دست داده است، چرا که کشورهای آسیایی مانند چین، کره جنوبی و سنگاپور با در اختیار داشتن پالایشگاههای بزرگتر، مدرنتر و با هزینه نیروی کار پایینتر، توانستهاند سوخت را با قیمت ارزانتر تولید و به بازار جهانی عرضه کنند. این موضوع باعث شد واردات سوخت برای شرکتهای استرالیایی مقرونبهصرفهتر از تولید داخلی باشد. در نتیجه این روند، چندین پالایشگاه قدیمی در استرالیا طی سالهای گذشته تعطیل شدند، زیرا هزینه نگهداری، نوسازی و رعایت استانداردهای سختگیرانه زیستمحیطی بسیار بالا بود. قوانین محیطزیستی در استرالیا از سختترین استانداردها در جهان بهشمار میرود و همین مسئله هزینه فعالیت پالایشگاهها را افزایش داده است.
از سوی دیگر، بخش عمده منابع انرژی استرالیا را گاز طبیعی تشکیل میدهد، نه نفت خامی که بهراحتی در داخل کشور پالایش شود. همین موضوع باعث شده وابستگی به واردات سوخت پالایششده در سالهای اخیر افزایش یابد. کارشناسان همچنین به یک عامل مهم دیگر اشاره میکنند: اتکای بلندمدت به بازار جهانی. در سالهای گذشته، سیاستگذاریها بهگونهای بوده که فرض بر دسترسی دائمی و ارزان به سوخت وارداتی استوار بوده است، اما بحرانهای اخیر جهانی، از جمله تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در زنجیره تأمین، نشان داده این وابستگی میتواند به یک نقطهضعف جدی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، حادثه آتشسوزی در پالایشگاه Geelong تنها یک رویداد صنعتی نیست، بلکه هشداری درباره پائین بودن امنیت انرژی استرالیا بهشمار میرود؛ موضوعی که میتواند در صورت تداوم اختلالها، بر قیمت و دسترسی به سوخت در سراسر کشور تأثیر بگذارد.
